Izaera bortitza duten ekintza sorta jartzen du agerian kronika historiko honek, eta aldaketa sakonak jazo ziren garaian herritarrek izandako jarrerak aztertzen ditu. Finean, XIX. mendeaz geroztik Peraltako landa-herriak bizi zuen aldaketa prozesuan txertatu nahi izan du egileak orduko gatazken jatorria.